Mola – duma ludu Guna

Mola – duma ludu Guna

Sercem każdej torebki La-Guna i jej dekoracją są tradycyjne naszywki “mola”, tworzone są przez Indianki z plemienia Guna. Te tekstylne dzieła sztuki są częścią tożsamości i prawdziwą dumą tego walecznego ludu.

Lud Guna, zwany także Kuna, to Indianie zamieszkujący tereny Kuna Yala. To autonomiczny region znajdujący się  na pograniczu Kolumbii i Panamy oraz Archipelag San Blas położony na Morzu Karaibskim, który tworzy 360 wysp różnej wielkości. Społeczność Guna liczy obecnie około 70 tysięcy ludzi.

Według legendy dawno temu, Kabayai, indiańska kobieta bóg, przekazała technikę wyszywania oryginalnych ubrań mieszkankom społeczności Guna. Słowo “mola” w języku Dulegaya oznacza bluzkę lub ubranie, które każda kobieta Guna tworzy dla siebie sama. Mola zmienia się i ewoluuje tak samo jak jej właścicielka, zdobiąc jej ciało również po śmierci. Tradycyjny strój kobiecy obejmuje kolorową tkaninę, służącą jako spódnica,  bluzkę przyozdobioną z obu stron kolorowymi naszywkami molas i koraliki otaczające przedramiona i łydki. Ciemne włosy kobiet Guna są zwykle krótko ścięte, a nos i uszy zdobią złote kolczyki.

Dar bogini Kabayai bardzo przysłużył się społeczności Guna. Gdy rząd Panamy zabronił kobietom Guna noszenia wzorzystych strojów zdobionych ręcznie tworzonymi molas, waleczny lud wszczął bunt uzyskując autonomię dla regionu Kuna Yala. Sam zaś wyrób i sprzedaż molas stanowi obecnie główne źródło utrzymania tej społeczności.

Legenda legendą, zaś w rzeczywistości źródło molas przypisuje się rytuałowi malowania ciała w geometryczne wzory przy użyciu naturalnych barwników. Później wzory te przeniesiono na materiał. Najpierw były one tkane z bawełny, by ostatecznie zostać zastąpione techniką tzw. odwróconego applique – wycinania i naszywania aplikacji z kolorowych kawałków materiału. Najstarsze mola wykonywane w taki sposób mają 150-170 lat.

Każda mola składa się z od 2 do 7 warstw kolorowych materiałów, naszytych jedna na drugą. Każda warstwa jest innego koloru, a wycięte elementy wierzchnich warstw ukazują te ukryte pod spodem. W ten sposób powstają unikatowe wzory, których krawędzie obszyte są odpowiednio dopasowanymi kolorowymi nićmi, wszystko z wielką starannością i niezwykłą dokładnością.

Tak wykonana “mola” jest niezwykle pracochłonna i czasochłonna – w zależności od złożoności wzoru praca nad nią może trwać od 30 do 100 godzin. Koszt naszywki uzależniony jest od ilości warstw, stopnia skomplikowania wzoru, ilości szczegółów i dokładności wykonania. Należy jednak należy pamiętać, że nie ma tutaj mowy o korzystaniu z jakichkolwiek szablonów – niepowtarzalność w 100% gwarantowana!

Indianki Guna czerpią motywy do swoich molas zarówno ze swoich wierzeń i legend, jak i ze świata, który je otacza. Elementy fauny i flory wykorzystywane są w sposób zarówno realistyczny jak i nieco odrealniony bądź abstrakcyjny. Bardzo często przedstawione elementy występują w formie bliźniaczej, przy czym są one niejako odbite w lustrze. Obrazuje to dualizm, który jest istotnym elementem wierzeń zarówno tej kultury, jak i wielu innych rdzennych społeczności Ameryki Południowej.

Według Guna, każde stworzenie na ziemi ma duszę (purba), zarówno ludzie, jak i zwierzęta, rośliny czy przedmioty, a wszystkie te stworzenia nieustannie się spotykają i przenikają. Tło do obrazów przestawionych na molas stanowią w związku z tym różnego rodzaju tunele i labirynty, symbolizujące skomplikowane ścieżki, na których człowiek spotyka się z naturą. W ten sposób, dzięki pielęgnowanej tradycji rękodzielniczej, kobiety Guna stają się swoistymi malarkami. Tworzone przez nie mola natomiast stają się obrazami przedstawiającymi kosmogonię indiańskiego świata, pełną kolorów, symboli i mitologicznych znaczeń.

mola duma ludu guna kuna lud
mola duma ludu guna kuna plemię
mola duma ludu guna kuna lud
mola duma ludu guna kuna plemię
mola duma ludu guna kuna plemię
zdjęcia: Ben Kuciński (źródło: flickr.com)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *